ادبیات دکور نیست؛ ادبیات هویت و هستی یک ملت است
به گزارش پایگاه خبری عدل البرز، دکتر رشید کاکاوند، استاد دانشگاه و چهره نام‌آشنای ادبیات کشور، در همایش علمی و ادبی «میراث ماندگار؛ یادمان شهریار سخن» که به مناسبت روز ملی شعر و ادب فارسی در سالن استاد سیروس صابر اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز برگزار شد، با تأکید بر اینکه پاسداشت فرهنگ و کلام نباید صرفاً به یک مناسبت تقویمی محدود شود، اظهار کرد: ادبیات ذات، شناسنامه، هویت و موجودیت تاریخی این ملت است و بی‌تردید مهم‌ترین سرمایه معنوی ما محسوب می‌شود.
ادبیات یک مقوله تجملی یا وسیله‌ای تزئینی نیست که آن را گوشه طاقچه بگذاریم و تنها برای عکس یادگاری سراغش برویم؛ بدون پشتوانه ادبیات، اصالت و هویتی برای بالیدن و فخر تاریخی نخواهیم داشت.
وی با تمجید از حضور گرم شهروندان و ادب‌دوستان البرزی در این محفل فاخر افزود: در گیرودار این‌همه دغدغه‌ها و حواس‌پرتی‌های روزمره اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، اینکه مردم این لحظات را برای گردهم آمدن به احترام شعر و کلمه انتخاب کرده‌اند، شایسته ستایش و تکریم است و جامعه‌ای که طالب بزرگی است باید قدردان این شعور فرهنگی باشد.
این استاد برجسته زبان و ادبیات فارسی با اشاره به مباحث مطرح‌شده در حوزه آسیب‌شناسی افت زبان فارسی و شیوع غلط‌نویسی در رسانه‌ها و فضای مجازی تصریح کرد: سال‌هاست نهادهای مختلف به دنبال متهم می‌گردند؛ گروهی خانواده‌ها را مسئول می‌دانند، عده‌ای نظام آموزشی یا صداوسیما را مقصر قلمداد می‌کنند و برخی دیگر نسخه‌های مقطعی تبلیغاتی می‌پیچند، اما حقیقت این است که به تعبیر سهراب سپهری «دهان گلخانه فکر است». کلام آدمی ریشه در آرامش روانی، امنیت فکری و سلامت عاطفی او دارد؛ بنابراین انسانی که در رنج، التهاب و دغدغه‌های معیشتی به سر می‌برد، نمی‌تواند آرام، شمرده و آراسته سخن بگوید.
کاکاوند با صراحت بیان کرد: اگر متولیان و مدیران جامعه حقیقتاً اراده‌ای برای حفظ و صیانت از زبان فارسی دارند، چاره اصلی در بهبود حال عمومی و کیفیت زیست مردم است. شهروندی که احساس آرامش، عدالت، امنیت روانی و فراغت بال داشته باشد، زبان و قلمش نیز پیراسته و سالم خواهد شد؛ در واقع آشفتگی کلامی امروز، محصول اضطراب‌ها و فشارهای تحمیل‌شده بر روان جامعه است.
وی با انتقاد صریح از نگاه‌های مکانیکی و دستوری به ساحت هنر و ادبیات گفت: حافظ بزرگ قرن‌ها پیش سرود «کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد»؛ شعر و هنر اصیل جوششی از درون است و با بخشنامه، دستورالعمل اداری و آیین‌نامه‌های بالا‌به‌پایین شکل نمی‌گیرد. نمی‌توان به شاعری که خود درگیر رنج‌ها و تنگناهای روزگار است، به صورت فرمایشی دستور داد که شعر نشاط‌آور، پرامید و مثبت بسازد.
این پژوهشگر زبان فارسی با تأکید بر رسالت و کارکرد امیدبخش و درمانی هنر ادامه داد: مفاخر ادبی ما همواره شرایط نامساعد و زشتی‌های جهان پیرامون را با آفرینش زیبایی مهار کرده‌اند. ادبیات با بازتعریف رویاهای اصیل انسانی، «جهان مطلوب» را پیش چشم جامعه قرار می‌دهد تا تسلیم پلشتی‌ها نشود. حتی زمانی که شعر از تلخی و فقر سخن می‌گوید، زیبایی‌شناسی کلام چنان قدرتی دارد که در جان مخاطب پویایی و لذت ایجاد کرده و جامعه را از کرختی و یأس می‌رهاند.
کاکاوند در بخش پایانی سخنان خود با گلایه از رویکرد حاکم بر گزینش متون در کتاب‌های درسی مدارس خاطرنشان کرد: ادبیات صرفاً پندنامه تعلیمی و امر و نهی خشک نیست که زیبایی را فدای نصیحت کند. متأسفانه نگاه‌های سلیقه‌ای در آموزش‌وپرورش سبب شده تا مفهوم بنیادین و زلال «عشق» از نسل نوجوان و جوان در آستانه ورود به اجتماع پنهان بماند؛ در صورتی که اگر عشق پاک و ادب اصیل را به‌درستی به نسل جدید معرفی کنیم، جامعه‌ای بالنده‌تر، اخلاق‌مدارتر و انسان‌هایی سالم‌تر خواهیم داشت.
