به گزارش پایگاه خبری عدل البرز به نقل از ایرنا؛ محمد ایمانی در یادداشتی درباره توافق ایران و آمریکا برای تبادل زندانیان نوشت: توافق ایران و آمریکا برای مبادله زندانیان و همچنین آزادی ۶ میلیارد دلار از منابع بلوکه شده ایران در کُره جنوبی، موضوعی بود که ظرف یک سال گذشته حاصل شده بود، اما طرف آمریکایی چند بار دبّه کرد.
یک علت، پیام عقب نشینی و شکستی بود که از سوی طرف آمریکایی به دنیا مخابره میشد. علت دوم، امیدی که به آشوبافکنی در ایران بستند، اما جز ناکامی دستگیرشان نشد. حالا برخی منابع اپوزیسیون، اجرایی شدن توافق را خنجر آمریکا به پهلوی خود ارزیابی میکنند.
بر اساس اخبار منتشره، توافقِ به تاخیر افتاده، اکنون در حال اجرایی شدن است. قرار است ایران، تا زمان اطمینان از دسترسی به پولها، پنج جاسوس زندانی را آزاد نکند.
به اعتبار تجارب عهدشکنی آمریکا، نباید کمترین کوتاهی در زمینه اخذ تضمین عملی (و نه زبانی) انجام شود. گفته شده خروج زندانیان آمریکایی از ایران، چند هفته به طول خواهد انجامید تا مطالبه طرف ایرانی تضمین شود.
در آمریکا، سناتور تام کاتن، توافق را “رقص دولت بایدن به ساز ایران” خوانده و مایک پنس معاون رئیس جمهور در دولت سابق گفته: “این بزرگ ترین باجی است که تاکنون به ایران داده ایم“. مایک پمپئو هم میگوید “آزادسازی ۶ میلیارد دلار برای ایران، معامله وحشتناکی است“.
پس از آزادی بخشی از منابع مالی بلوکه شده در عراق، این دومین موفقیت کشورمان، بدون دادن امتیازات هنگفت هستهای و غیر هستهای در روند معیوب برجام است.
دولت قبل در برجام، هم بخش مهمی از برنامه هستهای را تعطیل کرد، هم تعهد پاریبس را پذیرفت -تا مصرف سوختهای فسیلی و نیروگاه سازی را کاهش دهد که نتیجهاش ناترازی فعلی در تامین برق و … است-، و هم قول همکاری بیشتر برای برجامهای دو و سه را داد. و بدین ترتیب گروگان برجام شد.
کسانی، توافق اخیر را با آزادی جیسون رضائیان مقایسه کرده و گفتهاند که از آن توافق عقب تر است؛ چرا که در توافق مذکور، آمریکا پول نقد به ایران داد. این قیاس، معالفارق و غلط است.
آزادی رضاییان و ۴ نفر دیگر (میرزاییحکمتی، عابدینی و خسروانی)، در ازای آزادی مبلغ ۱٫۷ میلیارد دلار دارایی ایران (۴۰۰ میلیون دلار، پول خرید تسلیحات در دهه ۷۰ میلادی و ۱٫۳ میلیارد دلار سود آن) در تاریخ ۲۶دی۱۳۹۴ اتفاق افتاد؛ یعنی دقیقا یک روز قبل از روز رسمی “اجرای برجام” و پس از آن که ایران همه تعهدات سنگینش در برجام را ظرف دو ماه انجام داده بود؛ تعهداتی شامل تعطیلی یا تعلیق ۹۵ درصد برنامه هسته ای که حاصل چهار دهه تلاش فناوران کشورمان بود: «خروج ۹۷۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده از ایران و ابقای فقط ۳۰۰ کیلوگرم به عنوان سقف غنی سازی، تعلیق و از هم گسیختن ۱۵ هزار سانتریفیوژ از مجموع ۱۹ هزار دستگاه، نابودی رآکتور آب سنگین اراک، عدم به کارگیری سانتریفیوژ های جدید، نظارت های استثنایی آژانس، و…»
در واقع آزادی جیسون رضائیان و سه نفر دیگر در آن تاریخ، جزو شروط ضمن عقد آمریکا برای وعده لغو (تعلیق) تحریم ها بود. اما در تبادل اخیر، قرار نیست ایران تعهد اضافه ای انجام دهد. این، توافقی با آورده مشخص اقتصادی و سیاسی- امنیتی است.
این نکته را هم باید مد نظر داشت که آمریکا در همین دو سال اخیر، توافقات محدود موردی انجام داده و بعضا به هم زده است. همین تجربه به انضمام برجام، نشان میدهد توافق با طرفی چنین عهدشکن، بدون اخذ تضمین معتبر، بیهوده است و ادعای این که ظرف دو یا سه چهار سال گذشته میشد مجددا با آمریکا توافق کرد، فاقد ما به ازا در دنیای واقعی است
در همین ارتباط خبرگزاری فارس گزارش نمود ؛ روزنامه نیویورکتایمز که به عنوان نخستین رسانه آمریکایی این ادعا را مطرح کرده نوشته پنج زندانی آمریکایی در ازای آزادی ایرانیهایی که به دلیل نقض تحریمها مجرم شناخته شدهاند از زندان آزاد خواهند شد.
این روزنامه همچنین به نقل از منابعی که اشارهای به نام آنها نشده مدعی شده حدود ۶ میلیارد دلار از داراییهای نفتی ایران نیز آزاد خواهند شد.
مطابق این ادعا، جمهوری اسلامی ایران به عنوان نخستین گام در اجرای این توافق پنج نفر از زندانیان دو تابعیتی را از زندان اوین آزاد و تحت بازداشت خانگی نگاه داشته است.
«جارد گسنر»، وکیل یکی از این زندانیان موضوع انتقال زندانیان به بازداشت خانگی را تأیید کرده است. او با تکرار روایت حکومت آمریکا که از زندانیان به عنوان «گروگان» یاد میکنند گفت: «اقدام ایران در انتقال گروگانها از زندان اوین به بازداشت خانگی تحول مهمی است.»
گسنر، وکیل سیامک نمازی ۵۱ ساله است که سال ۱۳۹۵ در ایران به دلیل همکاری با دولت متخاصم آمریکا به تحمل ۱۰ سال حبس محکوم شد.
روزنامه نیویورکتایمز نوشته «مراد طاهباز» نیز از جمله دیگر افرادی است که در این تبادل زندانی آزاد خواهد شد. خبرگزاری فارس چند ماه پیش در گزارشی درباره «مراد موشه طاهباز» او را یک یهودی با تابعیت سهگانه ایرانی-آمریکایی-انگلیسی معرفی کرده و نوشته بود: «او از جاسوسان اصلی و مهم مراکز حساس نظامی ایران در پوشش پروژه زیستمحیطی بوده است که در سال ۹۶ دستگیر شد. طاهباز، رفتوآمد متعددی به سرزمینهای اشغالی داشت و از مدیران شرکت «اَمریکا پارتنرز» بود.»
طبق این گزارش، طاهباز با شرکای اسرائیلی-آمریکایی خود به نام جوزف و رالف برنشتاین در سرزمینهای اشغالی، به ساخت مجموعههای تفریحی و قمارخانه برای نیروی هوایی ارتش این رژیم، تحت نظارت یک ژنرال اسرائیلی به نام «ژنرال ران رونن پکر»، مشغول بوده است.
طاهباز یک شکارچی قدیمی حیات وحش است و بنیانگذار موسسه «حیات وحش میراث پارسیان» در ایران بود و پدر او، قاسم طاهباز در دوران رژیم پهلوی، نماینده مجلس و از نزدیکان دربار پهلوی بود که سابقه غصب اراضی، با حمایت شاه پهلوی را داشت.
عماد شرقی، سومین فرد زندانی است که طبق ادعای نیویورکتایمز از زندان آزاد خواهد شد. عماد شرقی در ژانویه سال ۲۰۲۱ به اتهام «جاسوسی و جمعآوری اطلاعات نظامی» به ۱۰ سال زندان محکوم شد.
شرقی نخستین بار اردیبهشت سال ۹۷ بازداشت شده و تا دیماه همان سال در زندان مانده و با قید وثیقه آزاد میشود، ولی قبل از برگزاری دادگاه تجدیدنظر، قصد فرار از ایران را داشته است.
خبرگزاری فارس در گزارشی اردیبهشتماه سال گذشته به توضیح درباره پرونده عماد شرقی پرداخت و نوشت: «عماد ادوارد شرقی، در سال ۲۰۱۶ به هدف فعالیت اقتصادی و در پوشش تاجر وارد ایران شد، اما فعالیت اقتصادی عملاً پوششی برای رفتارهای جاسوسی وی در عرصه نظامی بهخصوص حوزه ترابری و جنگی هلیکوپتری بوده است؛ درواقع این فرد با کمک همدستانش، اطلاعاتی درباره صنایع هلیکوپتری جمعآوری کرده است که هیچ ارتباطی به عرصه اقتصادی نداشته است و اسنادی که از وی کشفشده است، حکایت از آن دارد که اقدامات وی در حوزه جاسوسی نظامی بوده است و احتمالاً هدف از این اقدامات، ضربه زدن به زنجیره تأمین قطعات برای تعمیرات هلیکوپتر بوده است.»
در کنار اثبات جاسوسی شرقی، یکی از اقدامات مشکوک عماد بعد از آزادی با قید وثیقه و انتظار برای تشکیل دادگاه تجدیدنظر، قصد وی برای فرار از کشور از طریق مرزهای آذربایجان غربی بوده و احتمالاً مقصد وی، ترکیه بوده است.
روزنامه نیویورکتایمز نوشته نام دو زندانی دیگر مشخص نیست زیرا خانوادههای آنها خواستار پنهان نگاه داشتن هویت آنها شدهاند.
مطابق ادعای نیویورکتایمز طاهباز، سیامک نمازی و عهماد شرقی به همراه یک زندانی دیگر روز پنجشنبه از زندان اوین به هتلی در تهران منتقل شدهاند. طبق ادعای گسنر، وکیل سیامک نمازی قرار است آنها چند هفته در این هتل بمانند و بعد از آن با هواپیما راهی آمریکا شوند.
منابع آگاه در گفتوگو با نیویورکتایمز مدعی شدهاند یک زندانی دیگر که زن است قبلتر از این ۴ نفر به بازداشت خانگی منتقل شده بود.
گسنر در بیانیهای گفت: «در حالی که امیدوارم این نخستین گام برای آزادی نهایی آنها باشد، این تحول را در بهترین حالت میتوان شروعی برای یک پایان دانست و نه چیزی بیشتر. اما هیچ ضمانتی برای رویدادهایی که از اینجا رخ میدهند وجود ندارد.»
گسنر مدعی شده به این اتباع آمریکایی گفته شده با حفاظت مقامهای جمهوری اسلامی ایران در این هتل تحت بازداشت خواهند بود.
نیویورکتایمز همچنین نوشته مقامهای دولت «جو بایدن»، رئیسجمهور آمریکا از اظهارنظر درباره جزئیات اینکه ایران چه چیزی در این توافق به دست خواهد آورد خودداری کردهاند.
اما منابع آگاه از این توافق در گفتوگو با نیویورکتایمز مدعی شدهاند دولت بایدن بعد از آزادی این زندانیان شماری از اتباع ایرانی که به دلیل نقض تحریمها مشمول زندان شدهاند را آزاد خواهد کرد.
مطابق این ادعا، ایالات متحده همچنین نزدیک به ۶ میلیارد دلار از داراییهای ایران در کره جنوبی را به حسابی در بانک مرکزی قطر منتقل خواهد کرد. این حساب تحت کنترل دولت قطر خواهد بود و به ایران اجازه داده خواهد شد تنها برای خرید مواد غذایی و دارو از آن استفاده کند.
نیویورکتایمز همچنین به نقل از دو منبع مطلع که باز هم اشارهای به نام آنها نشده ادعا کرده این توافق برای مبادله زندانیان تقریباً در ماه مارس کامل شده بود اما بعد از دستگیری یک شهروند آمریکایی دیگر توسط ایران با وقفه همراه شد. دولت آمریکا خواستار آزادی این زندانی بود که این موضوع در ابتدا با مخالفت ایران روبرو شد اما تهران سرانجام با آزادی او نیز موافقت کرد.
جمهوری اسلامی ایران پیش از این گفته که به موضوع آزادی زندانیان به عنوان یک مسئله انسانی مینگرد و ارتباطی میان با آن سایر موضوعات از جمله برجام وجود ندارد. حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران قبلا به برخی شبهات درباره ارتباط آزادی زندانیان با برجام پاسخ دادهبود: «ما هیچ ارتباطی بین موضوع انسانی زندانیان و بازداشتشدگان با برجام قائل نیستیم؛ لذا برای تبادل زندانیان به عنوان اقدام انسانی آمادگی داریم و به طرف آمریکایی هم گفتهایم. این در حالی است که طرف آمریکایی پاسخ ما را در این موضوع خیلی کُند میدهد و نمیدانیم چه مشکلاتی دارند.»
آقای امیرعبداللهیان روز سهشنبه هم گفته بود که طی ماههای گذشته پیامهایی از طریق قطر و عمان میان ایران و آمریکا درباره مبادله زندانیان رد و بدل شده است.
وبگاه شبکه خبری سیانان هم در خبری به نقل از گسنر خواستار رعایت جوانب احتیاط در گمانهزنیها درباره آزادی این زندانیان شده است.
