کلاهبرداری با سوءاستفاده از سلامت مردم / سازمان یافتگی کلاهبرداران در قالب تعاونی‌های جعلی

– «با من تماس گرفتند و خود را کارشناس سازمان بیمه سلامت معرفی کردند. گفتند برای صدور کارت هوشمند سلامت که خدمات ویژه‌ای دارد، باید مبلغی حدود ۲ میلیون تومان را پرداخت کنم. حتی یک شماره کارت برای واریز مبلغ به تعاونی سراسری بهداشت و درمان دادند و چون لحن رسمی داشتند، من هم اعتماد کردم و مبلغ را واریز کردم، اما بعد متوجه شدم که کلاهبرداری بوده است.» این سخن  را خانم م.ر، یکی از قربانیان کلاهبردار تلفنی  که تمایلی به افشای نام خود ندارد در گفتگو با خبرنگار عدل البرز گفت.

در ماه‌های اخیر، گزارش‌های متعددی از فعالیت گسترده شبکه‌ای از کلاهبرداران در سطح کشور و استان البرز به پایگاه خبری تحلیلی عدل البرز گزارش شده است، در این کلاهبرداری افراد سودجو تحت عنوان تعاونی بهداشت و درمان اقدام به جذب اعضا و دریافت وجوه قابل توجه از شهروندان می‌کنند. این افراد با وعده ارائه خدمات درمانی با تخفیف‌های چشمگیر، صدور کارت‌های هوشمند سلامت و پوشش‌های بیمه‌ای ویژه، اقدام به کلاهبرداری سازمان‌یافته در سطح کشور می کنند.

سوءاستفاده از سلامت مردم با ترفندهای پیچیده

بر اساس بررسی‌های انجام شده، این کلاهبرداران با تماس‌های تلفنی و معرفی خود به‌عنوان نمایندگان رسمی سازمان بیمه سلامت یا وزارت بهداشت یا تعاونی بهداشت و درمان سراسر کشور، از شهروندان درخواست مبالغی برای صدور کارت هوشمند بیمه سلامت می‌کنند که این اقدام کاملاً غیرقانونی است.

پیشتر مدیرکل حقوقی و امور مجلس سازمان بیمه سلامت ایران در هشداری صریح اعلام کرده بود: «هرگونه درخواست مبلغ برای صدور کارت هوشمند بیمه سلامت به صورت تلفنی، کلاهبرداری محسوب می‌شود و شهروندان باید هوشیار باشند.»

شیادان با مدارک و شواهد دام خود را پهن می کنند

بنابر گزارش خبرنگار عدل البرز، این کلاهبرداران با ادعای فعالیت تحت عنوان تعاونی‌ها یا نمایندگی‌های رسمی سازمان بیمه سلامت، با جعل مدارک و سربرگ‌های رسمی، توانسته‌اند اعتماد برخی شهروندان را جلب کنند. آنها با ارائه کارت‌هایی شبیه به کارت بیمه سلامت، ادعا می‌کنند که دارندگان این کارت‌ها می‌توانند تا ۵۰ درصد خدمات بهداشتی درمانی تخفیف بگیرند، حتی اگر بیمه پایه نداشته باشند.

یکی دیگر از شیوه‌های رایج این کلاهبرداری، تماس تلفنی با افراد و معرفی خود به عنوان کارشناس یا نماینده سازمان بیمه سلامت است که با لحنی رسمی، مخاطب را برای پرداخت مبلغی جهت صدور یا تمدید کارت هوشمند بیمه سلامت تحت فشار می‌گذارند.

 تحلیل حقوقی

در خصوص ابعاد حقوقی این موضوع از سید علیرضا طباطبایی وکیل پایه یک دادگستری پرسیدیم که  وی  در پاسخ به خبرنگار عدل البرز گفت: از منظر حقوقی، این اقدامات مصداق بارز کلاهبرداری موضوع ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری است. همچنین جعل عناوین و اسناد رسمی و سوءاستفاده از نام و اعتبار سازمان‌های دولتی، موضوع ماده ۵۲۴ قانون مجازات اسلامی به شمار می‌رود.

وی  ادامه داد: نظر به اینکه این کلاهبرداری‌ها به صورت سازمان‌یافته و گسترده انجام می‌شود، مجازات‌های سنگین‌تری متوجه مرتکبین خواهد بود. همچنین از آنجا که بسیاری از قربانیان این کلاهبرداری‌ها را اقشار آسیب‌پذیر جامعه تشکیل می‌دهند، قوه قضاییه باید با حساسیت بیشتری به این پرونده‌ها رسیدگی کند.

 تماس های مشکوک را اطلاع دهید

 رئیس روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی البرز، دکتر میر شمسی در گفتگو با خبرنگار عدل البرز گفت: «از این قبیل تعاونی ها وجود ندارد و افراد می توانند این تماس ها و محتوای آن را به سامانه ۱۹۰اطلاع دهند. و این دانشگاه آمادگی دریافت گزارش های مردمی در این خصوص را دارد.»

ایشان به سرانه سلامت نیز اشاره کرد و توضیح داد: «سرانه سلامت نسبت به جمعیت به صورت کلی در بودجه کشور به صورت فرد به فرد تعریف نشده است.»

پیشتر نیز پلیس فتا نسبت به کلاهبرداری هایی که با راه‌اندازی سایت‌های جعلی و با نام‌های مشابه سازمان‌های معتبر، سعی در فریب شهروندان دارند هشدار داده بود و پیشنهاد کرده بود شهروندان عزیز همواره از طریق درگاه‌های رسمی اعلام شده اقدام به پیگیری امور خود کنند.

چرایی وقوع این جرائم

کلاهبرداری های تلفنی که به شیوه ها و شگردهای مختلف انجام می شوند در طول سال های اخیر همواره مورد اعتراض مردم بوده است و از اینکه پلیس و قوه قضاییه نمی توانند به این موضوع خاتمه دهند ابراز نارضایتی می کنند.

بررسی های تخصصی عدل البرز نشان می دهد شماره تلفن هایی که مجرمین برای اینکار استفاده می کنند از نوع شماره تلفن های ثابت ابری هستند و تبهکاران به سادگی با استفاده از مدارک هویت جعلی یا مدارک هویتی دیگران از طریق وب سایت های خدمات دهنده این شماره ها را دریافت می کنند و از آنجاییکه قربانیان با شماره تلفن های خط ثابتروبرو می شوند تا حدود زیادی به قانونی بودن تماس اعتماد می کنند.

در بعضی مواقع مشاهده شده افراد سودجو با در اختیار داشتن بانک های اطلاعاتی از افراد به صورت هدفمند اقدام به برقراری تماس می کنند که در این مواقع احتمال فریب مخاطب افزایش پیدا می کند.

ساماندهی سازوکار واگذاری شماره تلفن های ثابت ابری به مشتریان و احراز هویت آنها در کنار ایجاد بستری برای استعلام هویت این شماره تلفن ها می تواند تا حدود زیادی از این شگرد مجرمانه که موجب فریب مردم می شود پیشگیری کند.

 هشدارها و توصیه‌های پیشگیرانه

۱. هرگز به تماس‌های تلفنی مشکوک اعتماد نکنید و از پرداخت هرگونه وجه به حساب‌های شخصی یا غیررسمی خودداری کنید.

۲. برای استعلام اصالت تعاونی‌ها حتماً از سامانه‌های رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی استفاده کنید.

۳. برای اطمینان از اصالت خدمات بیمه سلامت تنها به وب‌سایت رسمی سازمان بیمه سلامت ایران به آدرس https://www.ihio.gov.ir مراجعه کنید یا با شماره تلفن ۱۶۶۶ تماس بگیرید.

۴. در صورت مواجهه با موارد مشکوک سریعاً مراتب را به پلیس فتا ۰۹۶۳۸۰ یا سامانه ۱۱۰ پلیس گزارش دهید.

۵. به یاد داشته باشید که صدور کارت بیمه سلامت کاملاً رایگان است و هیچ هزینه‌ای برای آن نباید پرداخت شود.

منابع و مراجع:

۱. خبرگزاری ایرنا، “درخواست مبلغ برای صدور کارت هوشمند بیمه سلامت به صورت تلفنی کلاهبرداری است” – [لینک خبر](https://www.irna.ir/news/85711772)

۲. روزنامه جوان آنلاین، “کلاهبرداری از سلامت به اسم بیمه!” – [لینک خبر](https://www.javanonline.ir/fa/news/960974)

۳. سازمان بیمه سلامت ایران، “اطلاعیه هشدار در خصوص کلاهبرداری‌های اخیر”

۴. دادستانی کل کشور، “گزارش اقدامات پیشگیرانه و مقابله‌ای با کلاهبرداری‌های حوزه سلامت”