مدارس دولتی و هفتخوان ثبتنام برای خانوادهها
مدارس دولتی و هفتخوان ثبتنام برای خانوادهها|به گزارش پایگاه خبری عدل البرز، تحصیل رایگان یکی از حقوق بنیادین شهروندان است که در اصل ۳۰ قانون اساسی به صراحت ذکر شده است. طبق این اصل، دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم کند. این اصل نه تنها مبنای سیاستگذاریهای آموزشی در کشور محسوب میشود، بلکه تضمینی است برای عدالت آموزشی و دسترسی برابر همگان به تحصیل.
با این حال، آنچه در استان البرز و بهویژه شهر کرج رخ میدهد، نشان میدهد میان «نص صریح قانون» و «عملکرد اجرایی» فاصلهای جدی وجود دارد. والدین بسیاری در تماس با خبرنگار ما از هزینههایی گفتهاند که مدارس دولتی هنگام ثبتنام دریافت میکنند؛ هزینههایی که با عنوانهایی همچون بیمه، حملونقل کتاب، کمک به مدرسه یا هزینه ثبتنام مطرح میشوند، اما عملاً خانوادهها را با فشار مالی روبهرو میسازند.
وعده مسئولان و واقعیت مدارس
وزیر آموزش و پرورش، «علیرضا کاظمی»، بارها اعلام کرده است: «دریافت هرگونه وجه اجباری در مدارس دولتی ممنوع است و هیچ مدیری حق ندارد خانوادهها را ملزم به پرداخت پول کند.» این موضع رسمی نشاندهنده جدیت ظاهری دولت در اجرای اصل آموزش رایگان است.
اما تجربه روزمره والدین البرزی حکایت دیگری دارد. در یکی از مدارس ناحیه چهار کرج، پیامی در کانال رسمی مدرسه منتشر شد که از والدین میخواست هنگام مراجعه برای ثبتنام، ۲۰۰ هزار تومان وجه نقد بابت بیمه، هزینه ثبتنام سال جاری و حملونقل کتاب به همراه داشته باشند. تصویر این پیام توسط یکی از مادران برای خبرنگار ارسال شد تا سندی باشد بر تناقض میان گفتههای مسئولان و واقعیت مدارس.
صدای والدین؛ روایتهایی از اجبار مالی
خانم دهقان، یکی از والدین، درباره تجربهاش در دبستان دخترانهای در منطقه شش توضیح میدهد:
«روز ثبتنام ۲۰۰ هزار تومان پرداخت کردم؛ ۱۳۵ هزار تومان برای خرید کتاب و ۶۵ هزار تومان برای هزینه حملونقل و بستهبندی. اما وقتی زمان تحویل کتاب رسید، گفتند باید دوباره ۱۰۰ هزار تومان برای حملونقل پرداخت کنید. وقتی اعتراض کردم، گفتند هزینه قبلی مربوط به امور دیگر بوده است. بسیاری از مادران همکلاسی فرزندم همین مشکل را داشتند.»
خانم سوری، مادر دانشآموزی در دبستان پسرانه منطقه شش، روایت مشابهی دارد:«۳۰۰ هزار تومان بابت کتاب، بیمه و حملونقل پرداخت کردیم. اما مسئله تنها پول نیست؛ تبعیض آموزشی هم وجود دارد. امسال کلاسها افزایش یافته و مدیر مدرسه فرزندان نمایندگان کلاسها را در کلاسی با معلم بهتر قرار داده است. هرچقدر هم والدین دیگر اعتراض کردند، تغییری ایجاد نشد. این انصاف نیست که برخی کودکان به دلیل جایگاه والدینشان از آموزش بهتر برخوردار شوند.»
علیرضا اسدی، ولی دانشآموزی در منطقه پنج، هم روایت مشابهی دارد:«با اینکه دولت و تلویزیون هر روز میگویند مدارس دولتی رایگان است، مدرسه پسرم برای ثبتنام شماره کارت بانکی میدهد و خانوادهها مجبورند وجه را واریز کنند. این رفتار نهتنها خلاف قانون است، بلکه اعتماد مردم به دستگاه آموزش و پرورش را از بین میبرد.»
شرط معدل و نمره؛ سد دیگر مقابل دانشآموزان
پرداخت هزینه تنها مانع والدین نیست. برخی مدارس حتی از ثبتنام دانشآموزانی که نمره مجاز نگرفتهاند خودداری میکنند.
خانم ستار میگوید:«پسرم در درس صنعت نمره قبولی شهریور را نگرفت. پرونده او را به چند هنرستان بردم؛ گلشهر، گلدشت، حیدرآباد و سایپا. اما هیچکدام حاضر به ثبتنام نشدند. الان نمیدانم برای آینده تحصیلی پسرم چه باید بکنم. انگار هیچ نهادی مسئول پاسخگویی نیست.»
مدارس امتیازی؛ تبعیض آشکار
یکی دیگر از والدین با نام سیاووشی در تماس با خبرنگار توضیح میدهد که پس از نقل مکان به منطقه حصارک با پدیده مدارس امتیازی مواجه شده است. به گفته او، در این مدارس دانشآموزان تنها در صورتی پذیرفته میشوند که حداقل ۶۰۰ امتیاز داشته باشند. ملاکهای امتیازدهی شامل کارمند بودن والدین، معدل بالا و عضویت در بسیج یا باشگاههای وابسته است.
او میگوید: «این روش عملاً تبعیض ایجاد میکند. ممکن است دانشآموزی در یک پایه عملکرد ضعیفی داشته باشد، اما در سال بعد پیشرفت کند. مدارس امتیازی فرصت برابر را از دانشآموزان میگیرند و عدالت آموزشی را نقض میکنند.»
کیفیت آموزش؛ قربانی دیگر
مشکل تنها به هزینه و ثبتنام محدود نمیشود. خانوادهها از کیفیت آموزش نیز گلهمندند. یکی از مادران ساکن پیشاهنگی میگوید:
«معلم پسرم در پایه ششم بازنشسته بود. به جای تدریس بیشتر وقتش صرف تلفن همراه میشد. نتیجه این شد که دانشآموزان چیزی یاد نگرفتند.»
او همچنین به وضعیت نامناسب مدارس منطقه اشاره میکند:«یک مدرسه خیریه در پیشاهنگی وجود دارد که عملاً تعطیل است. همچنین بخشی از فضای آموزشی در مدارس بلااستفاده مانده؛ دو طبقه یک مدرسه بدون استفاده رها شده است، در حالی که کلاسها با تراکم بالا برگزار میشود.»
بازرسی؛ وعدهای بیسرانجام
والدین بارها مشکلات خود را به بازرسی آموزش و پرورش استان البرز گزارش کردهاند. هرچند در تماسهای اولیه وعده پیگیری داده میشود، اما به گفته خانوادهها هیچ اقدام عملی دیده نمیشود. همین مسئله باعث شده اعتماد عمومی نسبت به فرآیند نظارت نیز کاهش یابد.
نتیجهگیری؛ شکاف قانون و واقعیت
گزارش والدین البرزی نشان میدهد آموزش رایگان در کشور همچنان روی کاغذ باقی مانده است. مدارس دولتی با روشهای مختلف مبالغی از والدین طلب میکنند، برخی مدارس ثبتنام را مشروط به نمره یا معدل میکنند و در مواردی کیفیت آموزشی نیز تحتالشعاع بیتوجهی قرار گرفته است.
این وضعیت در حالی ادامه دارد که اصل ۳۰ قانون اساسی و وعدههای مکرر مسئولان بر خلاف آن است. خانوادهها در میان هزینههای تحصیل، تبعیض آموزشی و بیپاسخ ماندن شکایتها گرفتار شدهاند.
شاید زمان آن رسیده است که آموزش و پرورش، نهادهای نظارتی و حتی نمایندگان مجلس به جای تکرار شعار «آموزش رایگان»، برای اجرای واقعی آن گام بردارند. چرا که بیعدالتی آموزشی، نهتنها آینده دانشآموزان، بلکه آینده کشور را تهدید میکند.
