دادگستری البرز و روایت پیشگیری؛ از نجات ۴۶۷ خانواده تا گسترش امنیت مشارکتی
به گزارش پایگاه خبری عدل البرز ، در دنیای امروز، موفقیت یک سیستم قضایی را نباید تنها با تعداد احکامی که صادر میکند سنجید، بلکه معیار واقعی، تعداد پروندههایی است که هرگز به دادگاه نمیرسند. در این خصوص با فرید نجف نیا معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان البرز گفتگو کردیم تا درباره رویکردی جدید در مدیریت اجتماعی صحبت کنیم؛ رویکردی که از «زنگ پیشگیری» در مدارس آغاز شده و به «نجات lبه پرتگاه طلاق» و «امنیت مشارکتی» از طریق سازمانهای مردمنهاد ختم میشود
خبرنگار: از یکی از تکاندهندهترین آمارهای اجتماعی شروع میکنیم. نجات ۴۶۷ خانواده از لبه پرتگاه طلاق در سال ۱۴۰۴، دستاوردی است که کمتر در گزارشهای قضایی دیدهایم. این اتفاق دقیقاً چگونه رقم خورد و مسیر بازگشت این زوجها به زندگی مشترک چه بود؟
نجف نیا:باید بپذیریم که طلاق یک ضایعه اجتماعی است که ریشههایش در مشکلات اقتصادی و فرهنگی است و دادگستری در واقع «آخرین ایستگاه» است. ما سعی کردیم به جای نگاه خشک حقوقی، بر «ارجاع به مشاوره» تأکید کنیم. اما نکتهای که ما را تکان داد، تجربه من در کانونهای اصلاح و تربیت بود؛ جایی که دیدم بیش از ۷۰ درصد نوجوانان متخلف، فرزندان طلاق هستند. این یعنی طلاق فقط جدایی دو نفر نیست، بلکه تخریبی است که آینده نسلها را به خطر میاندازد. نجات این ۴۶۷ خانواده برای ما، در واقع نجات صدها کودک از مسیر بزهکاری بود.
خبرنگار:در مورد این موضوع، آمار ارجاعات شما به مراکز مشاوره در سه شهرستان استان بسیار بالا است. آیا این حجم از مراجعات نشاندهنده یک بحران است یا یک فرصت برای اصلاح؟
نجف نیا:ما ۲,۲۸۹ زوج متقاضی طلاق را به مراکز مشاوره ارجاع کردیم که منجر به برگزاری ۷,۰۱۴ جلسه مشاوره شد. برخی در یک جلسه آشتی کردند و برخی پس از چندین جلسه به این نتیجه رسیدند که جدایی تنها راه است. اما پیام من به مردم این است: بسیاری از ما در دنیای مدرن، ابزارهای پیشرفته داریم اما «بهروزرسانی رفتاری» نکردهایم. مهارتهایی مثل کنترل خشم، ابراز محبت و فرزندپروری را باید یاد گرفت. اگر بخواهیم خوشبخت باشیم، باید برای یادگیری این مهارتها وقت بگذاریم، کتاب بخوانیم و آموزش ببینیم؛ در غیر این صورت، مناقشات خانوادگی اجتنابناپذیر است.
خبرنگار:در حوزه پیشگیری از جرم، شما بر «امنیت مشارکتی» تأکید دارید. نقش سازمانهای مردمنهاد (NGOها) و مردم در این زنجیره چیست؟
نجف نیا: ما امروز ۵۲ سازمان مردمنهاد با مجوزهای معتبر (بهزیستی، ورزش و جوانان و…) را در سیستم ثبت کردهایم و ۲۹ نهاد را بهطور تخصصی توانمندسازی کردیم. ما معتقدیم مردم باید «چشم بینای دستگاه قضایی» باشند. در سامانه «سجام»، تا به امروز ۸۲۳ گزارش مردمی ثبت شده که پس از ارجاع به پلیسهای تخصصی، به نتیجه رسیدند. این یعنی وقتی مردم گزارش میدهند که در فلان نقطه توزیع مواد مخدر زیاد شده، ما سریعتر عمل میکنیم. امنیت دیگر فقط وظیفه پلیس نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی است.
خبرنگار: طرحهای آموزشی شما در مدارس و مساجد نیز مورد توجه قرار گرفته است. بهخصوص طرح «قاضی مدرسه» که نتایجی فراتر از ابلاغ اولیه داشت. این موضوع را تشریح کنید
نجف نیا: بله، ابلاغ سالانه ما برای ۵۳ مدرسه بود، اما با استقبال بینظیر دانشآموزان و اولیاء، این طرح را در ۵۰۰ مدرسه اجرا کردیم و ۱۸,۲۸۳ نفر را تحت پوشش آموزشهای پیشگیرانه قرار دادیم. در کنار آن، طرح «هر مسجد یک حقوقدان» را اجرا کردیم. نکته مهم این بود که ما فقط به مساجد محوری اکتفا نکردیم، بلکه تمرکز ویژهای بر مساجد مناطق حاشیهای شهر داشتیم تا عدالت در آموزشهای حقوقی رعایت شود.
خبرنگار: در مورد عدالت در توزیع خدمات، آیا دغدغههای شما محدود به مرکز شهر کرج است یا شهرستانها را نیز در بر میگیرد؟
نجف نیا: بههیچوجه. ما به همان اندازه که دغدغه کرج را داریم، به اشتهارد، طالقان، ساوجبلاغ، نظرآباد و چهارباغ توجه میکنیم. در ۱۴ تا ۱۵ مصلای استان، سخنرانانی پیش از خطبه جمعه حضور دارند تا مطالب آموزشی و عملکردی را به مردم برسانند. در شهر کرج نیز، فاضل هریکندی ، رئیس کل دادگستری استان، شخصاً این مسئولیت را بر عهده دارند.
خبرنگار:در نهایت، برای شهروندانی که میخواهند صدایشان را به گوش مقامات قضایی برسانند یا مشاوره بگیرند، چه مسیرهای کوتاهی پیشبینی کردهاید؟
ما در نماز جمعه «میزهای خدمت» را فعال کردیم که در آن حدود ۲۰ نفر از مدیران و معاونین قضایی مستقیماً کنار مردم هستند. همچنین، روزهای سهشنبه از ساعت ۷:۳۰ صبح تا پایان وقت اداری، «روز ملاقات مردمی» است. درهای معاونت اجتماعی و پیشگیری در ساختمان مرکزی دادگستری کل استان البرز (چهارراه نبوت شمالی، خیابان شهدا، طبقه دوم) به روی همه شهروندان باز است تا مستقیماً صدایشان را بشنویم و راهکارهای قانونی را به آنها ارائه دهیم.
