باغ فرهنگ یونسکو با شکست دیپلماسی شهری از قافله باز ماند

باغ فرهنگ یونسکو با شکست دیپلماسی شهری از قافله باز ماند|به گزارش پایگاه خبری عدل البرز، پس از گذشت بیش از چهار سال از افتتاح رسمی باغ فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو در کرج، این سرمایه ارزشمند فرهنگی و بین‌المللی در سکوتی عمیق به محاق رفته است. در حالی‌که شهرهایی چون رشت با برند «شهر خلاق غذا» و ملایر با عنوان «پایتخت مبل منبت» توانسته‌اند جایگاه خود را در نقشه دیپلماسی شهری جهان تثبیت کنند، انفعال مدیریت شهری کرج در قبال این پروژه، یک شکست راهبردی در مسیر هویت‌سازی و ارتقای جایگاه این کلانشهر محسوب می‌شود.

کرج می‌تواند با توجه به ویژگی‌های جمعیتی و ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی، هویت فرهنگی جدیدی ایجاد کند که در سطح بین‌المللی نیز شناخته شود

باغ فرهنگی که در پس بی تصمیمی باقیماند

در خرداد ۱۴۰۰، باغ فرهنگ ایرانی ـ یونسکو در پارک ایران کوچک کرج با حضور مقامات بلندپایه فرهنگی کشور و بین‌المللی به بهره‌برداری رسید. این باغ به عنوان نماد گفتگو، همزیستی و معرفی فرهنگ‌های مختلف ایرانی در سطح جهانی معرفی شد. قرار بود این مجموعه به مرکزی برای برگزاری کارگاه‌های بین‌فرهنگی، نمایشگاه‌های بین‌المللی و برنامه‌های ویژه یونسکویی تبدیل شود، اما با گذشت زمان، این ایده به یک نماد خاموش تبدیل شده است و هیچ اقدام ملموس و مستمری در راستای توسعه فعالیت‌های فرهنگی در آن صورت نگرفته است. 

واقعیت این است که بی‌توجهی مدیریت شهری کرج به این فرصت طلایی، تنها یک خلأ فرهنگی نیست، بلکه یک شکست جدی در *دیپلماسی شهری* محسوب می‌شود. کرج با برخورداری از زیرساخت‌های علمی، دانشگاهی و انسانی متنوع، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یکی از قطب‌های فرهنگی در سطح بین‌المللی دارد. اما متأسفانه، عدم وجود یک برنامه منسجم و ساختار اجرایی پایدار باعث شده است که این شهر هنوز در مسیر جهانی شدن و بهره‌برداری از ظرفیت‌های یونسکو قدمی مؤثر برندارد. 

مقایسه کرج با نمونه‌های موفق ایران 

۱٫ ملایر – پایتخت مبل منبت ایران و جهان 

   با همکاری اتاق بازرگانی، صنایع‌دستی و شهرداری، ملایر توانسته است برند خود را در زمینه هنر منبت معرفی کند و از طریق رونق صادراتی این هنر، تاثیر بزرگی در گردشگری جهانی بگذارد. این تلاش‌ها به‌طور مستمر در حال افزایش است و توانسته برای این شهر هویت فرهنگی منحصر به فردی بسازد. 

۲٫ رشت – شهر خلاق غذا در شبکه شهرهای خلاق یونسکو 

   رشت با معرفی ظرفیت‌های خاص غذایی خود در قالب جشنواره‌ها و برنامه‌های فرهنگی، در نهایت توانست به عنوان «شهر خلاق غذا» در شبکه جهانی یونسکو ثبت شود. این برند نه تنها اقتصاد محلی را تقویت کرده، بلکه موجب جذب گردشگران و توجه جهانی به این شهر شده است. 

این دو نمونه از شهرهای موفق ایران نشان‌دهنده اهمیت *مدیریت هوشمندانه فرهنگی* و بهره‌برداری از ظرفیت‌های بین‌المللی برای ایجاد هویت شهری است. در حالی‌که کرج در این زمینه عقب‌مانده و از دست دادن فرصت‌های یونسکویی، هنوز فاقد برند جهانی است. 

پیشنهاد راهبردی برای کرج 

کرج می‌تواند با توجه به ویژگی‌های جمعیتی و ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی، هویت فرهنگی جدیدی ایجاد کند که در سطح بین‌المللی نیز شناخته شود: 

«شهر کرج؛ پیشرو در سواد رسانه‌ای و ارتباطات فرهنگی» 

• کرج به عنوان پایتخت رسانه‌های جوان کشور و دارای مراکز دانشگاهی معتبر در حوزه ارتباطات، روان‌شناسی و فناوری، می‌تواند نقشی کلیدی در آموزش و ترویج سواد رسانه‌ای ایفا کند. 
• تبدیل *باغ فرهنگ یونسکو* به مرکز آموزش سواد رسانه‌ای شهری و ایجاد فضای آموزشی برای هم‌افزایی فرهنگی، می‌تواند این شهر را به یک پیشگام در کاهش آسیب‌های اجتماعی و ارتقای «زیست هوشمند شهری» تبدیل کند. 
• در جهان پساصنعتی، شهرهایی که تمرکز خود را بر «آگاهی رسانه‌ای و گفت‌وگو» قرار داده‌اند، قادرند هویت‌های پایدار و امنی برای شهروندان خود بسازند و از این طریق در شبکه جهانی به‌عنوان الگو شناخته شوند. 

اثرگذاری فرهنگی و اجتماعی باغ فرهنگ یونسکو در کرج

احیای باغ فرهنگ یونسکو در کرج به عنوان یک مرکز سواد رسانه‌ای، می‌تواند مزایای فرهنگی و اجتماعی متعددی را به دنبال داشته باشد: 

۱٫ ارتقای هویت فرهنگی شهروندان و تبدیل آنان از مصرف‌کننده‌های صرف به مشارکت‌کنندگان فعال در فرآیند فرهنگی و اجتماعی. 

۲٫ تقویت احساس تعلق اجتماعی و ایجاد اعتماد عمومی میان شهروندان. 

۳٫ تسهیل فرآیندهای ارتباطی میان مهاجران و اقوام مختلف در کرج و ایجاد درک متقابل فرهنگی. 

۴٫ کاهش آسیب‌های اجتماعی مرتبط با فضای مجازی از طریق آموزش‌های هدفمند و هوشمندانه. 

جمع‌بندی 

کرج در حال حاضر در سایه سکوت فرهنگی قرار دارد، در حالی‌که دیگر شهرها با برندهای خلاقانه جهانی شناخته شده‌اند. اگر مدیریت شهری کرج بتواند باغ فرهنگ یونسکو را از حالت نمادین خارج کرده و به هاب سواد رسانه‌ای شهری تبدیل کند، این شهر قادر خواهد بود از حاشیه خارج شده و در فهرست شهرهای جهانی یونسکو با هویتی جدید و هوشمند قرار گیرد. این گام ضروری برای بازسازی هویت شهروندی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و ارتقاء دیپلماسی شهری است. 

نویسنده علی محمد رجبی